Inspiratie-estafette

Vonken in gesprek met Frank van Eekeren

Onderzoeker aan de USBO (Utrechtse School voor Bestuur- en Organisatiewetenschap) & organisatiekundige

Mijn Olympische droom? Nederland als gidsland voor innovatie en impact.

Frank van Eekeren heeft een droom: Nederland op de kaart zetten als innovatief kennisland en tegelijkertijd maatschappelijke impact vergroten. Hoe? Bijvoorbeeld door het organiseren van een topevenement. Een inspirerend gesprek met een ervaringsdeskundige over de magie van de Olympische Spelen en de uitdagingen die daarbij horen.

Sportfanaat

Onderzoeker en organisatiekundige Frank van Eekeren is een sportfanaat. Frank is dol op voetbal. Daarnaast is hij manager van Sport & Society en  doet als onderzoeker aan de USBO (Utrechtse School voor Bestuur- en Organisatiewetenschap) onderzoek naar de maatschappelijke waarden van sport. In het beginstadium was hij betrokken bij het Olympisch Plan. In 2007-2008 deed hij onderzoek naar de maatschappelijke en intrinsieke waarde van sport, toen twee van de zes bouwstenen van het Olympisch Plan. En hij was projectleider Olympisch Plan bij de gemeente Utrecht.

Magie

De betrokkenheid van Frank bij de Olympische beweging heeft naar eigen zeggen alles met de ongrijpbare magie van de Spelen te maken. “Dat is bijna niet in woorden uit te drukken. Het is zo’n uniek evenement, dat mensen uit enthousiasme en passie bij elkaar brengt. Ook op kleinere schaal gebeurt dat in de sport, bijvoorbeeld bij de voetbalclub van mijn zoon. Maar dit is de overtreffende trap. Daarnaast zijn de Spelen het meest open evenement dat ik ken. Ieder land kan er aan meedoen.”

Vanuit een rationeler oogpunt ziet Van Eekeren de Spelen als een unieke mogelijkheid om onszelf aan de wereld te laten zien. “Ik denk dat wij als klein, afhankelijk export- en kennisland kunnen laten zien dat we gastvrij en flexibel zijn. Dit zou een positief effect kunnen hebben op onze economische en politieke verhoudingen. En daarmee uiteindelijk op ons welzijn.”

Maar, zo vraagt Van Eekeren zich direct af: Is de meerderheid van Nederland het hier wel mee eens? “Mensen met de blik op de rest van de wereld gericht kunnen dit verhaal deels volgen. Maar er is ook een groep die niet verlangt naar het openstellen van Nederland. Of een andere opvatting heeft over hoe Nederland in de wereld zou moeten staan.”

Olympisch Plan

Wat is er gebeurd met het vroegere Olympisch Plan – met toch een stevig fundament in de vorm van zes maatschappelijke bouwstenen? Van Eekeren: “Na de Olympische Winterspelen in Turijn ontstond er een groep enthousiaste mensen die ‘iets’ met de Olympische Spelen wilden. Bij de start waren de Olympische Spelen een stip aan de horizon. Het ging er meer om dat we in 2016 allerlei doelen zouden bereiken. Die tweetraps raket vond ik sterk: je had de Olympische Spelen als doel én als meerwaarde voor de samenleving. Maar die boodschap bleek moeilijk te communiceren.”

Toch ontstond er wel de nodige energie rondom het idee. “Als onderzoeker sta je soms weken in de wachtrij voor een gesprek met een drukbezet directeur. Als je de Olympische Spelen noemt ben je de volgende dag welkom.” Maar, dit geldt niet voor iedereen. Volgens Van Eekeren spreken de Olympische Spelen vooral bij een bepaalde groep mensen tot de verbeelding. Mondiaal ingesteld, ambitieus, met liefde voor de sport. “Er zullen grote groepen in de samenleving zijn die verwachten alleen maar last te krijgen van de Spelen. Toch geloof ik dat het een van de weinige onderwerpen is waar je een groot deel van de samenleving enthousiast voor kan krijgen.” Dat vraagt volgens Van Eekeren om een goede case. Wat zou deze case moeten bevatten? “Allereerst zouden we met elkaar onze gemeenschappelijke waarden inzichtelijk moeten krijgen. Bijvoorbeeld veiligheid, handelskansen, verbinding van culturen, trots, maatschappelijke uitstraling en dergelijke. Vervolgens moet je je direct afvragen of de Olympische Spelen dan het meest logische instrument zijn. Eerst miljarden investeren en vervolgens via een omweg je doelen bereiken. Dat werkt niet. Maar ik geloof dat de Spelen zeker kansen bieden op het versterken van deze waarden.”

Reframing the Olympic Dream

Wat vindt Van Eekeren van het idee ‘reframing the Olympic dream’? “Ik kan me echt iets voorstellen bij een uniek Nederlands concept. Zie bijvoorbeeld de trots op ons voetbal. Terwijl we helemaal nauwelijks prijzen winnen, als je nagaat dat we de meest intensieve voetbalinfrastructuur hebben van de wereld, zijn we wel ‘the next best favorite’.. Mensen zijn eerst voor hun eigen land, maar als dat uitvalt, dan zijn ze vaak voor Nederland. Een leuk land, met vrolijke oranje shirts. De KNVB en sponsor Nike weten dit en venten dit uit. Ik zou Nederland graag breder dan alleen in het voetbal profileren als dat geweldige, leuke, aanvallende land dat helaas nooit wint, maar wel sympathie opwekt.”

Van Eekeren pleit voor een helder concept, gebaseerd op onze boodschap. “Het gaat vooral om het laten zien dat je een innovatief, creatief kennisland bent, dat goed omgaat met beperkte ruimte. Dat het prettig is om hier te komen.” Daar horen vragen bij. “Wil je überhaupt stadions bouwen, en zo ja, hoe groot? Ik werd geweldig enthousiast van concepten waarbij men in bestaande gebouwen aan de slag gaat. Bijvoorbeeld een wijk in Madrid, waar allerlei flats staan met balkonnetjes. Die inspireerden een architect als zijnde zitplaatsen voor een beachvolleybalstadion. Of bijvoorbeeld van die grote allees, van een paar kilometer lang met groen ertussen, waar nooit iemand loopt. Maak daar maar een roeibaan van.”

Niet alleen het bouwen, maar ook het bezoeken stelt Van Eekeren nadrukkelijk ter discussie. Zou je mensen de beleving van de Spelen kunnen geven, zonder dat ze per se hier zijn? “We moeten af van de gedachte dat je al die mensen bijeenbrengt. Ik ben nu bezig met mijn bezoek aan het WK in Brazilië. Als ik zie hoeveel moeite dat kost, dan vraag ik me af of het niet op een andere manier kan. Zeker over bijvoorbeeld 14 jaar.”

Nieuwe ontmoetingen

Wat zou dat betekenen voor de magie van de ontmoeting? “Natuurlijk, het is ook de persoonlijke ontmoeting die het zo speciaal maakt. Die kunnen we nu niet vervangen. Maar misschien tegen die tijd wel. Daar zou je over moeten nadenken. In ieder geval moeten we het als kruideniers niet meer zo groot en megalomaan willen doen. Dat we met een beperkt aantal handballers in Nederland ineens een handbalstadion voor 15.000 mensen overhouden aan de Spelen, is echt niet meer van deze tijd. Magie komt ook voort uit de setting van de verschillende accommodaties. In Londen was het beachvolleyball fantastisch, vooral ook omdat het in de achtertuin van Buckingham Palace plaatsvond. Dus ik zou de OS  centraal en op bijzondere locaties, maar niet al te groot willen organiseren. Bijvoorbeeld door stadions die verplaatsbaar of opblaasbaar zijn.”

Sport als doel, als middel, waarden, communicatie, politiek, technologische ontwikkelingen en innovatieve architecten. Interessante gespreksonderwerpen en mogelijke ingrediënten voor innovatieve Olympische Spelen. Met dezelfde magie. Maar we zijn pas net op weg met de inspiratie estafette. We laten ons dus graag verder inspireren. Frank van Eekeren geeft het stokje door aan Aarnout Brombacher, hoogleraar Industrial Design aan de TU Eindhoven.

 

 

Facebook Comments

Andere interviews uit de inspiratie-estafette